Kurumsal

Makine

 Ürünler

Referans

İletişim

facebook twitter Youtube instagram posta telefon

asanteknik

Asanteknik Sanayi ve Ticaret

Mühendislik ve Otomasyon

 


 

Civata Vida Somun Pul Pim Vidalı Pim Perçin Segman Dubel

Bağlantı Elemanları Teknik Bilgi

 

Parçaları birbirine sökülebilir şekilde bağlamaya yarayan, gövde kısmına belirli ölçüde veya tam olarak vida dişi açılmış, başı altıgen, dörtgen veya değişik biçimlerde şekillendirilmiş bağlantı elemanlarına civata denir.

Dünyada şekillerine ve dayanımlarına göre cıvata ve vidalar birçok standart altında tanımlanmışlardır.

 

Çok Kullanılan Vida Çeşitleri

a) Metrik vida

b) Metrik ince vida

c) Whitworth vidası

d) Trapez vida

e) Testere dişli vida,

f) Yuvarlak dişli vida

 

Cıvata Dayanım Sınıfları

DIN normunda cıvata kaliteleri aşağıda ki tabloda belirtilmiştir.

3.6 4.6 4.8 5.6 5.8 6.6 6.8 6.9 8.8 10.9 12.9 14.9
Cıvata dayanım sınıfları iki sayıdan oluşur.

–  İlk rakam; cıvata malzemesinin N/mm² cinsinden çekme dayanımının 1/100’ü,

–  İki rakamın çarpımı; cıvata malzemesinin N/mm² cinsinden akma dayanımının 1/10’udur.

Örnek olarak 6.8 dayanım sınıfı için;

–  Çekme Dayanımı (σk) = 6 x 100 = 600 N/mm² aklaşık 60 Kg. / mm2  - çekme dayanımlı çelik

–  Akma Dayanımı (σAk) = 6 x 8 x 10 = 480 N/mm² - çeliğin akma gerilme sınırıdır.


Somunlar

Somun Dayanım Sınıfları

4 5 6 8 10 12 14
Somun dayanım sınıfları tek sayıdan oluşur ve cıvata malzemesinin N/mm² cinsinden çekme dayanımının 1/100’ünü ifade eder.

Örneğin dayanım sınıfı 8 olan bir somunun çekme dayanımı: 8 x 100 = 800 N/mm² olur.

Bağlantı elemanları seçiminde, somun dayanım sınıfı, cıvata dayanım sınıfına denk olmalıdır. Yani 5.8 kalite cıvata için 6 kalite somun uygundur. 10.9 kalite cıvata ile 10 kalite somun kullanılmalıdır, 8 kalite veya daha düşük dayanım sınıfına sahip bir somun kullanmak ise yanlıştır.

Ancak cıvataya uygulanacak yükün sınırlandırılması gerekiyorsa (Örnek : Fazla sıkma durumunda bağlanan malzemenin veya herhangi bir aksamın zarar görmesi söz konusu ise) bu durumda somun cıvatadan düşük kalitede seçilerek fazla sıkılma durumunda somun dişlerinin sıyrılarak sigorta vazifesi yapması sağlanabilir. Eğer böyle bir sınırlayıcı kısıt yoksa cıvatalar kendinden yüksek kalite somunlarla birlikte de kullanılabilirler.

Somun genişliği çapın 60% si kadar olur. Somunlar da yükün çoğu sıkılma yüzeyine yakın dişlerde olur. Arkadaki dişlerde yük çok azalır. Normalde altıncı hatveden sonraki dişlerde pek fazla yük olmaz. Bu nedenle somun genişliğinin fazla olması hiçbir işe yaramaz. İkinci bir somun ise sadece gevşemeyi önlemek için kontra somun olarak kullanılır.


Standart Malzemelerin Gösterilişi

DIN 912 M12 x
 
1,25 x
 
60 –
 
10.9 – A3C
1 – Tanım
 
2-Nominal Çap   3-Vida Adımı   4-Boy
 
  5-Dayanım Sınıfı
 
  6-Yüzey Koruması
 

  1
 
 Tanım  :
 
DIN 912  İmbus Civata
 
  2  Nominal Çap
 
 : M12  12 mm nominal çap
 
  3  Vida Adımı (Hatve)  : 1,25  1,25 mm vida adımı (sadece ince diş olması durumunda gösterilir)
 
  4  Boy  : 60
 
 60 mm uzunluk
  5  Dayanım Sınıfı
 
 : 10.9
 
 10.9 kalite
 
  6  Yüzey Koruması
 
 :
 
A3C
 
 8 micron Çinko Kaplama üzeri sarı pasivasyon

Kaplama Çeşitleri

  • ISO 4042 Elektrolitik Kaplama
 Çinko (Zn)
 
 Çinko Nikel (ZnNi)
 
 Çinko Demir (ZnFe)
 
 Fosfat (P)
 
 Nikel (Ni)
 
 Bakır (Cu)
 
 Gümüş (Ag)
 
  • ISO 10683 Çinko Pul Kaplama (Lamelli Çinko Kaplama) (flZnyc, flZnnc)
 Dacromet, Geomet
 
 Delta Tone
  • ISO 1461 Daldırma Galvaniz Kaplama (tZn)
  • ISO 12683 Mekanik Birikimli Çinko Kaplama

Civata Kafa Çeşitleri


Pratik Cıvata Seçimi

Kuvvet [kN] Boyuna işletme kuvveti FİŞ
Statik 1,6 2,5 4,0 6,3 10 16 20 25 40 63 80 100
Dinamik 1,0 1,6 2,5 4,0 6,3 10 16 20 25 40 63 80
Cıvata kalitesi ve çapı [mm] 4.6 6 8 10 14 16 20 24 24 30 – – –
5.6 6 8 10 12 14 20 20 27 27 36 – –
6.8 5 6 8 10 12 16 20 20 24 30 36 –
8.8 4 5 6 8 10 12 14 16 20 24 27 30
10.9 4 5 6 8 10 12 12 14 16 20 24 27
12.9 3 4 5 6 8 10 12 12 16 20 24 24

Anahtar Ağzı Çeşitleri


Cıvata Kalitesine Göre Tork Değerleri

Tablodaki veriler normal şartlar göz önüne alınarak oluşturulmuştur.

Kritik uygulamalar için cıvata imalatçısı ve proje tasarımcısı ile irtibata geçilip tork değerlerinin alınması gerekir.
Tablo verileri aşağıdaki temel varsayımlara göre oluşturulmuştur;

  • Cıvatalar yeni, yağlanmamış ve kaplanmamıştır.
  • Cıvata akma dayanımı %90 olarak öngörülmüştür.
  • Cıvataların sürtünme katsayısı 0.14 olarak alınmıştır.